Япон улс, Хирошима хот. 2010 оны 11 дүгээр сарын 12. Дээрхийн гэгээн Японд саатан морилох 6 дахь өдроо Хирошима хотод зохион байгуулагдаж буй Нобелийн Энх тайвны шагналтнуудын дээд хэмжээний XI уулзалтад зориулж байгаа билээ. Тус дээд хэмжээний уулзалт нь Хирошима хотын түүхэн ач холбогдолтой уялдан, цөмийн зэвсэггүй дэлхийг цогцлоохын төлөө зорилготой юм. Нобелийн 6 шагналтан мөн Хирошима, АНУ-аас ирсэн оюутнууд, сэтгүүлчид, энх тайвны төлөөлөгчид, арга хэмжээг ивээн тэтгэгчид цугларснаар дээд хэмжээний уулзалт эхэлж, “Норбори Чо” бага сургуулийн 70 гаруй сурагчаас бүрдсэн найрал дууны хамтлаг эрч хүч дүүрэн хоолойгоор хотын түүх болон тус сургуульд сурдаг байсан Садако Сасакига тухай дуулсан ба энэхүү сурагч нь Хирошима хотод цөмийн бөмбөг унасны дараа 10 жилийн дараа цөмийн хор уршгийн улмаас 12 насандаа нас барсан бөгөөд түүний найзууд урт насыг бэлгэддэг уламжлалт мянган цаасан тогоруугаа дуусах дөхсөн байсныг үргэлжлүүлэн хийж дуусгасан байна.
Нобелийн шагналтнуудад тогорууны бэлгэдлийг өргөсний дараа Хирошимагийн цөмийн бөмбөгөөс амьд үлдсэн 79 настай Акихиро Такахаши тайзан дээр гаран, өөрийн туулсан эмгэнэлт явдлыг сэтгэл шимшрүүлэн ярьж байв. Тухайн үед 14 настай байсан эгэл жирийн хүү сургуулийнхаа тоглоомын талбайд тоглож байх үед онгоц дээгүүр нь нисэхийг харжээ. Гэнэт маш хүчтэй гэрэл цацарч, хүү ухаан алдан унажээ. Тэрээр ухаан ороход эргэн тойрны бүх байшин барилга газартай тэгшлэгдсэн байв. Хүмүүс мах нь унжсан байдалтай элгээрээ мөлхөж, үхсэн морьд, нүд нь ухархайгаасаа гарчихсан эмэгтэйчүүд, түүний сургуулийн найз харагдсан боловч төд удалгүй алга болжээ.
Энэ бүгдийг ярьж байхдаа Такахашигийн хоолой чичирч, нулимс урсан, алчуураараа дахин дахин арчиж байлаа. Дээрхийн гэгээн яриаг анхаарал хандуулан сонсоод дуусмагц бусад шагналтнуудыг тайзанд хамт урьж, Такахашиг халуун дотноор тэврэн, залбирал адистэд хайрлав.
Хирошима хотын дарга, мужийн засаг дарга, Нагасаки хотын орлогч дарга нар ээлжлэн албан ёсны мэндчилгээ дэвшүүлсний дараа амралтын өдрүүдэд зориулсан хэлэлцүүлэгт уригдсан 6 зочны дундаас Дээрхийн гэгээн хамгийн түрүүнд айлдвараа айлдлаа.
“Заримдаа цөмийн зэвсгийг цээрлүүлэх зэвсэг болгон ашигладаг ч асар их айдас түгшүүрийг дагуулдаг билээ. Нэгэн галзуу хүн эсвэл өөрийн сэтгэл хөдлөлдөө хэт автсан хүн энэхүү зэвсгийг гартаа оруулбал бидэнд ямар ч тайлбаргүй аюул учрах болно. Мэдээж өнөөдрийнх шиг чуулга уулзалт эсвэл цөөн хэдэн нобелийн шагналтан цөмийн зэвсгийг устгаж чадахгүй ч хүн бүр хичээл чармайлт гарган, эрхэм Такахашигийн түүхээр баримтат кино бүтээж, дэлхийн бүх сургуульд үзүүлэх хэрэгтэй юм”.
Дээрхийн гэгээний дараа Өмнөд Африкийн хуучин ерөнхийлөгч Ф.В.Клерк хүчирхийллийг арилгахад түүний хаанаас үүссэн уг шалтгааныг олох хэрэгтэй тухай ярьсан бол Египет улсаас гаралтай Олон улсын Атомын энергийн агентлагийн ерөнхий захирал, 2005 онд Нобелийн шагналтан, доктор Мохаммед Эль Барадэй өнөөдөр Хирошимагийн бөмбөгөөс 5000 дахин хүчтэй бөмбөг бий болсон ба 1980 онд Хирошима шиг тэсрэлт үүсгэхэд хүрэлцэхүйц 1 сая зэвсэг байжээ. Хэрэв цөмийн довтолгоо ирж байна гэсэн мэдээлэл авах л юм бол дэлхийн ирээдүйн тухай шийдвэр гаргахад 30-хан минут эсвэл түүнээс ч бага хугацаа шаардагдана. Тэрээр Адлай Стивенсоны хэлсэн үгээс эш татан асуудал атомд бус хүний сэтгэл зүрхэнд оршдог хэмээсэн юм.
Дараа нь 1976 оны Нобелийн шагналтан Мэйрид Корриган Магуайр үг хэлсэн бол НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын туслах Томас Штельцер, Улаан загалмай, Улаан хавирган сар нийгэмлэгийн олон улсын холбооны ерөнхийлөгч, Япон улсаас гаралтай Тадатэру Коноэ нар тус тус үг хэлжээ.
Асуулт хариултын хэсэгт Дээрхийн гэгээн бид “Бүхэл би” гэдэг ойлголтыг бий болгох ёстойг онцлон “Учир нь 7 тэрбум хүн бүхэн миний нэг хэсэг хэмээн харах үед “Дайсан” гэдэг ойлголт алга болдог билээ” хэмээн айлдав.
АНУ-аас хүрэлцэн ирсэн нэгэн оюутан “Өнөөгийн залуус цөмийн зэвсгийн эсрэг юу хийж чадах вэ?” хэмээн асуухад Дээрхийн гэгээн “Суурь ойлголтод илүүтэйгээр төвлөрөх хэрэгтэй. Хоёрдогч хүчин зүйлс нь бид үндэстэн угсаа, шашин шүтлэгт их анхаарал хандуулж байна. Илүү өргөн хүрээнд харж сэтгэх ёстой. Өөрийн харж буй ганцхан өнцөгт тулгуурлан дүгнэлт гаргаж болохгүй олон өнцгөөс асуудлыг харах хэрэгтэй. Мөн улс төрчдийн яриа, шашны тэргүүлэгчдийн үгс, нобелийн шагналтнууд зэрэгт бүү найд! Юунд ч үл найдан, өөрөө шинжлэн тунгааж судал!” хэмээн айлдлаа.
Өдрийн зоогийн завсарлагааны дараа хэлэлцүүлгийн хоёрдугаар хэсэг эхлэв. Дээрхийн гэгээн тухайн өдрийн сүүлийн хэсэгт оролцохоор танхимд мориллоо. Дээрхийн гэгээн 9 дүгээр сарын 11-ний аймшигт өдрийн дараа ерөнхийлөгч асан Бушид эмгэнэл илэрхийлж, терроризмын дайралтын эсрэг арга хэмжээ авч, хүчирхийлэлгүй байдлыг бий болгохыг найдаж байснаа дурсав. Гэвч бодит байдал дээр хариу арга хэмжээ хүчирхийллийн шинжтэй болсноор террорист аюул буурах бус улам нэмэгдсэн билээ. Дээрхийн гэгээн хятадын ард түмэнд итгэж буйгаа илтгээд, учир нь юмс бүхэн үргэлжид хувьсан өөрчлөгдөж байдаг. Аль ч улсын үнэнхүү эзэд цөөн хэдэн бүлэг хүмүүс бус тухайн улсын ард түмэн юм. Дэлхийн хаа сайгүй хүмүүс дайныг үл хүсдэг бөгөөд гагцхүү энх тайвныг хүсдэг билээ.
