Дээрхийн гэгээн Далай лам 10 дугаар сарын 25-ны өдөр Дарамсалад болсон Төвөдийн хүүхдийн тосгон байгуулагдсаны 48 жилийн ойн баярын үеэр Төвөдийн асуудлаар байр сууриа илэрхийлсэн билээ. Гэвч зарим хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл түүний хэлсэн үгийг өмнөх, дараах агуулгаас нь салган эшилж байгаа тул энэ талаар тодруулга хийх шаардлагатай боллоо. Иймээс Дээрхийн гэгээний айлдсан үгийн гол санааг доор нэгтгэн хүргэж, хэлсэн үгийг нь бичгээр буулгасан эхийн орчуулгыг тусад нь нийтэлж байна.
Дээрхийн гэгээн төвөдүүд Төвөдийн асуудлыг Хятад, Төвөд хоёр талд хүлээн зөвшөөрөгдөхүйц байдлаар шийдвэрлэх арга замыг олон жилийн турш эрэлхийлж ирснийг айлджээ. Энэ чиг хандлагыг олон улсын хамтын нийгэмлэг, тэр дундаа улс орнуудын Засгийн газрууд өргөнөөр сайшааж ирсэн байна. Хамгийн чухал нь хятадын олон сэхээтний дэмжлэгийг авчээ.
Гэвч хятадын удирдлага Төвөдийн талаас гаргасан санал санаачилгад өнөөг хүртэл нааштай хариу өгөөгүй, асуудлыг бодитойгоор шийдвэрлэх сонирхолгүй мэт байгаад Дээрхийн гэгээн харамсаж буйгаа илэрхийлжээ.
2008 оны 3 дугаар сараас эхлэн Лхас болон төвөдүүд уламжлал ёсоор нутаглаж ирсэн бусад олон газарт эсэргүүцлийн жагсаал, цуглаан дараалан өрнөсөн. Дээрхийн гэгээний үзэж буйгаар, эдгээр жагсаал нь Хятадын коммунист засаглалын тавь гаруй жилийн хавчлага, дарамтад дургүйцсэн Төвөдийн ард түмний бухимдал, сэтгэл ханамжгүй байдал аяндаа илэрсэн хэрэг байв.
Хятадын Засгийн газар Төвөдөд болсон эдгээр жагсаал, цуглааныг Дээрхийн гэгээн зохион байгуулсан хэмээн буруутгасан тул тэрбээр уг буруутгалын үндэслэлийг нарийвчлан шалгахыг уриалжээ. Тэр ч байтугай Энэтхэгт байрлах Хилийн чанад дахь Төвөдийн төв захиргааны баримт бичиг, бүртгэлийг шалгах боломж олгоход бэлэн байгаагаа мэдэгдсэн байна. Гэвч өнөөг хүртэл энэ саналыг хүлээн авч, шалгалт хийгээгүй бөгөөд Төвөдийн нөхцөл байдал өдрөөс өдөрт улам хүндэрч байгааг дурджээ.
Ийм нөхцөлд Хятадын өнөөгийн удирдлага энгийн үнэн, учир зүй, эрүүл ухааныг ч хүлээн зөвшөөрөхгүй мэт байгаа учраас ийм хүнд үүрэг хариуцлагыг цаашид үүрэхэд бэрх байгаагаа Дээрхийн гэгээн айлдсан байна.
Хятадын удирдлагаас ямар ч нааштай хариу ирэхгүй байгаа энэ үед Төвөдийн асуудлыг шийдвэрлэхэд тус болж чадахгүй бол ядаж шийдэл олоход нь ямар нэгэн байдлаар саад болохгүй байхыг илүүд үзэж буйгаа тэрбээр илэрхийлжээ. Мөн хоёр талд хүлээн зөвшөөрөгдөх шийдэл олохын төлөө олон жил тууштай гаргасан хүчин чармайлт нь үр дүнгээ өгч байгаа мэтээр дүр эсгэж болохгүй хэмээн үзэж байгаагаа хэлсэн байна.
Иймээс Дээрхийн гэгээн 9 дүгээр сарын 11-нд дүрвэн амьдарч буй төвөдүүдийн нийгэмлэгийн бүх хэсгийн төлөөллийг оролцуулсан тусгай уулзалт хуралдуулахыг уриалжээ. Уг уулзалтаар цаашдын тэмцлийн чиглэлийг тодорхойлохын тулд бодитой хэрэгжүүлэх боломжтой, хүчирхийллээс ангид арга замуудыг өргөн хүрээнд хэлэлцэхээр зорьсон байна.
Эцсийн дүндээ цаашдын хамтын ирээдүйгээ Төвөдийн ард түмэн өөрсдөө шийдэх учиртайг Дээрхийн гэгээн онцлон айлджээ.
Дээрхийн гэгээн Далай ламын ажлын алба
2008 оны 10 дугаар сарын 28
