АНУ, Пенсильвани муж, Бетлехем хот. 2008 оны 7 дугаар сарын 11. Энэтхэгээс хүртэл зорин ирсэн олон мянган сонирхогч, сүсэгтэн хуран цугласан энэ үеэр Дээрхийн гэгээн Далай лам Лихайн хөндий дэх анхны айлчлалаа эхлүүлж, дэлхий дахинд харилцан ойлголцлыг улам бэхжүүлэхийг уриаллаа.
Дээрхийн гэгээн Пенсильвани мужийн Бетлехем хотын Лихай Их Сургуулийн Стэблер хүрээлэнд морилж, гэгээрэлд хүрэх бодь мөрийн үе шатыг тайлбарласан Богд Зонховын “Их бодь мөрийн зэрэг” бүтээлээр 6 өдрийн айлдвараа эхлүүлэв.
Лихайн Их Сургуулийн ерөнхийлөгч Алис П.Гаст болон бусад албаны төлөөлөгч Дээрхийн гэгээнийг Стэблер аренад хүрэлцэн ирэхэд нь угтан авлаа.
5100 хүний суудалтай Стэблер хүрээлэнд Дээрхийн гэгээн тайзнаа залран гарахад үзэгчид суудлаасаа босож, нам гүм, гүн хүндэтгэлтэйгээр угтжээ.
Дээрхийн гэгээн өөрийгөө “Дэлхийн зургаан тэрбум хүний нэгэн адил жирийн нэг хүн” хэмээн танилцуулаад, Төвөдийн буддын шашны сургаал нь оюун санааны цорын ганц зөв зам биш гэдгийг онцлов. “Эдгээр санааг сонсоод үзээрэй. Хэрэгтэй санагдвал хүлээн аваарай. Харин утгагүй зүйл мэт санагдвал орхичих!” хэмээн Дээрхийн гэгээн хуран цугласан олны хамт инээн айлдав. Дээрхийн гэгээн хүн төрөлхтнийг хооронд нь холбож буй хэлхээ холбоог улам гүнзгий ойлгохыг уриалав. “Эдийн засгийн хямрал, байгаль орчинд тулгарч буй аюул зэрэг асуудалтай тулгарах үед бид нэгэн нийгэм, нэгэн бүхэл болдог. Бид бүгд нэгэн наран дор аж төрж байна” хэмээн Дээрхийн гэгээн айлдав. Шашны мөргөлдөөний тухайд ч мөн адил хэмээн Дээрхийн гэгээн онцлоод, “Заримдаа гэм буруугүй, чин сүсэгтэй хүмүүс зовж хохирдог. Тиймээс харилцан хүндэтгэлд тулгуурлан шашин хоорондын эв найрамдлыг бэхжүүлэхийн төлөө хичээх хэрэгтэй” хэмээн айлдлаа.
АНУ-ын христийн шашинтнууд болон бусад иргэд мусульманчуудад илүү нээлттэй хандах хэрэгтэйг Дээрхийн гэгээн тэмдэглээд, “9 дүгээр сарын 11-ний үйл явдлаас хойш мусульманчуудын талаар заримдаа сөрөг ойлголт төрөх болсон. Энэ бол туйлын буруу” хэмээн айлдав.
Массачусетс мужийн Спрингфилд хотоос ирсэн Роб Йохансон Далай ламд бараалхах нь амьдралдаа биелүүлэх арван чухал зорилгынх нь нэг байсныг хэлээд, “Үүнийг биелүүлэх боломжтой зорилго гэж огт төсөөлж байгаагүй” гэв.
Хүндэт багшийг уламжлал ёсоор угтахын бэлгэдэл болгон Гаст Дээрхийн гэгээнд цагаан хадаг өргөв. Дээрхийн гэгээн уг хадгийг магнайдаа хүргэн адислаад, Гастын мөрөн дээр тохжээ. Гаст Дээрхийн гэгээний энэ үйлд сэтгэл нь ихэд хөдөлснөө илэрхийлээд, “Гайхалтай байлаа. Дэргэд нь байхад халуун дулаан, найрсаг зан нь маш их мэдрэгддэг” хэмээв.
Нью-Жерси мужийн Вашингтон хотод байрлах Төвөдийн буддын сургалтын төв “Их бодь мөрийн зэрэг”-ийн цуврал айлдварыг зохион байгуулж байна. Тус төвийн удирдагчид уг бүтээлийн анхны англи орчуулгыг 2004 онд дуусгажээ.
Дээрхийн гэгээн айлдварынхаа эхний хэсгийг англи хэлээр айлдсаны дараа төвөд хэлээр үргэлжлүүлж, уг бүтээлийн түүхэн болон шашин, гүн ухааны ач холбогдлыг гүнзгий тайлбарлав. Эрдэмтэн орчуулан дамжуулж байх зуур Дээрхийн гэгээн бүтээлийн зарим хэсгийг өгүүлбэр бүрээр нь задлан тайлбарлажээ.
Нью-Мексико мужийн Альбукерке хотын Жон Аклен энэ бүхэн зүүд мэт, сэтгэлд багтамгүй санагдсан гэж хэлээд, “Нэг дор хүлээн авч, тунгаах зүйл дэндүү их байна. Яг л гал унтраах хоолойноос ус уухтай адил юм” хэмээв.
7 дугаар сарын 13-ны үдээс хойш Дээрхийн гэгээн Лихайн Их Сургуульд “Сайн сэтгэлийг төлөвшүүлэх нь” сэдвээр олон нийтэд зориулсан лекц уншихаар товлосон байв.
