АНУ, Теннесси муж, Мемфис хот. 2009 оны 9 дүгээр сарын 23. Дээрхийн гэгээн XIV Далай лам Мемфис хотод морилон ирж, Иргэний эрхийн үндэсний музейгээс олгодог Эрх чөлөөний шагналыг болгоожээ. Төвөдийн шашин, төрийн тэргүүн энэхүү өдрийг Иргэний эрхийн үндэсний музейтэй танилцах аяллаар эхлүүллээ. Тус музейн цогцолбор Лоррейн зочид буудал багтдаг ажээ.
Дээрхийн гэгээн Далай лам доктор Мартин Лютер Кингийн амь үрэгдсэн яг тэр газарт зогсож, хоёрдугаар давхрын тагтанд байрлуулсан цэцгийн хэлхээн дээр цагаан хадаг өргөн барьжээ. Дээрхийн гэгээн Далай ламын музей, Лоррейн зочид буудалд хийсэн айлчлал машид гуниг төрүүлсэн ч хүний эрхийн төлөө тэмцэх итгэл үнэмшлийг нь улам бэхжүүлсэн байна. Тэрбээр мөн дотоод гоо сайхан, шашин хоорондын эв найрамдлын чухлыг ярьжээ. Улмаар Иргэний эрхийн үндэсний музейн 2009 оны Эрх чөлөөний шагналыг болгоож, Мемфис хотын Каннон төвд энх тайван, эв найрамдлыг хөгжүүлэх тухай олон нийтэд зориулсан айлдвар айлдсан аж.
Доктор Бенжамин Хукс, гэгээнтэн Самуэл Билли Кайлс нар Дээрхийн гэгээн Далай ламтай хамт байлаа. Кайлс Кингийн амь үрэгдсэн тэр мөчид тэд хаана зогсож байснаа тайлбарлан дурсжээ. Тэрхүү эмгэнэлт шөнө Кайлс Кингээс хэдхэн алхмын зайд байсан аж. “Мөрөөдөгчийг хөнөөж болно. Харин мөрөөдлийг хөнөөж үл чадна” хэмээн Кайлс, Хукс нар нэгэн дуугаар хэлжээ. Үүний дараа тэд Кинг буудуулсныхаа дараа хүргэгдсэн өрөөнд орсон байна.
Дээрхийн гэгээн Далай лам, Кинг нар хүмүүнлэгийн үйлсэд зүтгэснээс гадна нэгэн чухал зүйлээр холбогддог нь хоёул Нобелийн Энх тайвны шагнал хүртсэн явдал билээ. Дээрхийн гэгээн Далай лам “Музей, зочид буудалтай танилцсан нь сэтгэлийг нь машид хөдөлгөсөн ч хүний эрхийн төлөө тэмцэх урам зориг өглөө. Нэг талаасаа гунигтай ч нөгөө талаасаа тэмцэх итгэл үнэмшлийг улам бэхжүүлж байна. Эрхэм Кинг бол Махатма Гандигийн нэгэн адил хүчирхийлэл үл хэрэглэх зарчмыг үнэнчээр баримталсан эрх чөлөөний төлөө тэмцэгчийн үлгэр жишээ билээ. Бид энэ агуу хүмүүсийн арга замыг дагах ёстой. Хэдийгээр Ганди, Кинг тэргүүт хэдийгээр хорвоог орхисон ч тэдний үзэл санаа Будда, Есүс Христ, Мухаммедын сургаалын нэгэн адил олон жилийн турш амь бөхтэй оршсоор байх болно. Мөн тоталитар дэглэмүүд цаг үеэсээ хоцорсон бөгөөд тэдгээр нь бодит амьдралд нийцэхгүйг сануулах ёс суртахууны үүрэг чөлөөт ертөнцөд буй. Хэвлэлийн эрх чөлөө нэн чухал. Төвөдийн ард түмэн өөрсдийн эх оронд болж байсан Соёлын хувьсгалын талаар ч мэдэх боломжгүй байлаа. Мэдээллийн солилцоог дэмжихийн тулд хэвлэл мэдээллийнхэн ч үнэн мөнийг ард иргэдэд хүргэхэд туслах хэрэгтэй бөгөөд хэвлэл мэдээллийнхэн зааны хошуу шиг урт хамартай байх хэрэгтэй. Та бүхэн туйлын шударга, бодитой, алагчлалгүй, үнэнч байх ёстой. Юу болж байгааг сайтар сурвалжил. Сайн, муу бүхнийг сурвалжил. Дараа нь хүмүүст мэдээл. Үнэнийг мэдэх нь хүний нэг эрх бөгөөд цензур, гуйвуулсан мэдээлэл түгээх явдал хэдийн хоцрогдсон юм” хэмээн тэрбээр айлдсан юм.
Тэрбээр нэгэн үед АНУ-ын ерөнхийлөгч асан Жорж Буштай сайн найзууд байсан ч түүний зарим бодлоготой санал нийлдэггүй байснаа дурджээ. Дээрхийн гэгээн Далай лам өөрийн үндсэн хоёр зорилтыг хүний үнэт чанарыг төлөвшүүлэх, шашин хоорондын эв найрамдлыг бэхжүүлэх явдал хэмээн тайлбарлажээ. “Таны ирээдүй бусад хүмүүсийн амьдралаас хамаарна. Итгэлцэл бол бухимдлыг арилгах арга зам бөгөөд дотоод гоо сайхан нь гадаад үзэмжээс илүү чухал. Дотоод гоо сайхан жинхэнэ сэтгэлийн амар амгалан, эрүүл мэндийг авчирдаг. Кингийн дотоод хүч чадал итгэл үнэмшлээс нь эхтэй байж. Кингийн философи Тереза эх, Ганди нарынхаас өөр байсан байж болох ч энэ нь тийм ч чухал биш аж. Учир нь түүний итгэл үнэмшил дотоод хүч чадлынх нь эх сурвалж болж байв. Энэ бол зөвхөн зарим хүмүүсийн нийгмийн хариуцлага биш, харин 6 тэрбум хүний хариуцлага юм. Бид илүү агуу, илүү аз жаргалтай хүний нийгмийг цогцлоож, шашин хоорондын эв найрамдлыг бэхжүүлэх хэрэгтэй” хэмээн Дээрхийн гэгээн хэлсэн юм.
Дээрхийн гэгээн Далай ламыг Пибоди зочид буудалд үдийн зоогийг барих үед Эрх чөлөөний шагналыг өргөн барьжээ. Тэр өдрийн сүүлээр Каннон төвд энх тайван, эв найрамдлыг хөгжүүлэх сэдвээр олон нийтэд зориулсан айлдвар айлдсан аж.
Зураг. XIV Далай лам Лоррейн зочид буудлын тагтан дээр байрлуулсан цэцгийн хэлхээнд цагаан хадаг өргөн барьсныхаа дараа залбирал үйлдэж буй нь... Доктор Мартин Лютер Кинг 1968 оны 4 дүгээр сарын 4-ны өдөр тус газарт алуурчны суманд өртөн амь үрэгджээ. Гэгээн Самуэл Билли Кайлс (голд) доктор Кингийг буудуулах үеийн тухай Дээрхийн гэгээн Далай ламд ярьж байна. Тэр шөнө Кайлс Кингээс хэдхэн алхмын зайд байсан ажээ. Иргэний эрхийн төлөө тэмцэгч, доктор Бенжамин Хукс (баруун талд) мөн хэсэг чимээгүй зогсож, толгой бөхийлгөн, хүндэтгэл үзүүлж байна. Дээрхийн гэгээн Далай лам, доктор Кинг нар хоёул Нобелийн Энх тайвны шагнал хүртсэн билээ.
