Энэтхэг, Ладак, Лэх, Шэвацэл. Дээрхийн гэгээн Далай лам энэ өглөө Шэй тосгоны ойролцоо, Инд мөрний эрэгт орших Синдху Гатад зохион байгуулагдсан үдэлтийн зоогт оролцов. Уг арга хэмжээг Ладакийн Өөртөө Засах Уулын Хөгжлийн зөвлөлөөс хүндэтгэл зохион байгуулжээ. Арга хэмжээнд Гүйцэтгэх зөвлөлийн дарга Дашгалсангаар ахлуулсан зөвлөлийн гишүүд, Холбооны нутаг дэвсгэрийн захиргааны албан тушаалтнууд, Ладакийн төрөл бүрийн байгууллага, шашны нийгэмлэгүүдийн төлөөлөгчид оролцсон байна.
Дээрхийн гэгээнийг угтан авахаар парламентын гишүүн Жамьян Т.Намжил, Гүйцэтгэх зөвлөлийн дарга Дашгалсан нар байв. Тэд Ладакийн ард иргэдийн нэрийн өмнөөс Дээрхийн гэгээний сургаал, зөвлөгөө ард иргэдийн амьдралыг онцгойлон баяжуулж ирсэнд чин сэтгэлийн талархал илэрхийлжээ. Дээрхийн гэгээн олон жилийн турш тэднийг энэрэнгүй, дулаан сэтгэлийг төлөвшүүлэн, бусдын сайн сайхны төлөө ажиллахыг уриалж ирсэн юм. Тэд мөн Дээрхийн гэгээнийг Ладак мужид дахин дахин морилж, ирэх бүрдээ илүү удаан хугацаагаар саатаж байхыг хүссэн байна. Гүйцэтгэх зөвлөлийн дарга Дашгалсан сүүлийн жилүүдэд Ладак мужид хэрэгжүүлсэн хөгжлийн ажлуудын талаар товч тайлан танилцуулав. Эдгээр ажлын хүрээнд алслагдсан бүс нутгуудад цахилгаан эрчим хүч, сайжруулсан зам, бусад дэд бүтцийн үндсэн суурь нөхцөлүүдийг бүрдүүлсэн ажлууд багтжээ. Тэрээр мөн Ладакт амьдарч буй төвөдийн дүрвэгсэд Холбооны нутаг дэвсгэрийн захиргаанаас хэрэгжүүлж буй нийгмийн халамжийн хөтөлбөрүүдэд хамрагдаж, үр шимийг нь хүртэж байгааг дуулгахад таатай байгаагаа илэрхийлэв.
Арга хэмжээний үеэр дуу, бүжгийн үзүүлбэрүүдийг толилуулжээ. Үүний хоёр нь үндэсний уламжлалт бүжиг байсан бол 3 дахь нь Дээрхийн гэгээн Далай ламын эрхэм чанар, сайн сайхныг магтан дуулсан Ладакийн нэгэн эрдэмтний зохиосон дуу байв.
Дээрхийн гэгээнийг цугласан олонд айлдвар айлдахыг урив. Тэрбээр Сток тосгоны цаана, хөндийн нөгөө талд сүндэрлэх Бурхан багшийн сэрэг дүрийг хараад, урам зориг төрдөг тухайгаа айлдав. Үүний дараа Богд Зонховын “Туршлагын дуун” хэмээх бүтээлээс Бурхан багшид мөргөл өргөсөн нэгэн шүлгийг уншлаа.
Сая живаа сайн буян хотол чуулж мэндэлсэн лагшинт
Сааршгүй олон амьтны эгээрлийг хангагч зарлигт
Сац хамаг мэдэгдхүүнийг ёсчлон болгоосон таалалт
Сартваахь Шагжа язгуурын эрхэм танаа тэргүүн юүгээр мөргөмү.
Бурхан багшид ийнхүү хүндэтгэл үзүүлснийхээ дараа Дээрхийн гэгээн хүмүүсийн хайр, халуун дулаан харилцааны талаар айлдав. “Хүн төрөлхтний түүхийн туршид хэрцгий, хатуу хүмүүс байсаар ирсэн ч бид бүгдийг нэгтгэдэг нэгэн зүйл буй. Тэр бол эхээсээ хүртсэн хайр, энэрэл юм. Энэхүү туршлага нь биднийг дулаан сэтгэл төлөвшүүлж, хамаг амьтны сайн сайхны төлөө ажиллах үндэс суурь болдог юм. Би буддын шашны хувраг хүний хувьд дэлхийн бүх шашны уламжлалыг хүндэтгэдэг. Боломж олдох бүрд бусад шашин шүтлэгтэй хүмүүсийн мөргөлийн газруудад очдог. Шашнууд гүн ухааны үзэл баримтлалын хувьд ялгаатай байж болох ч тэдгээрийн нийтлэг зүйл нь нөхөрлөл, халуун дулаан сэтгэлийг төлөвшүүлэхийг эрхэмлэдэгт оршино”.
“Төвөдийн буддын шашин нь Наландагийн уламжлалын цэвэр дамжлагад үндэслэдэг. Энэхүү уламжлал нь Бурхан багш шавь нартаа сургаалаа шүүн тунгаан, нягтлан судлахыг зөвлөсний дагуу сургаал номыг шүүмжлэлт сэтгэлгээгээр шинжлэн судлахыг чухалчилдаг юм. Ачарья Нагаржуна, Дигнага тэргүүт их мэргэд Бурхан багшийн айлдваруудыг нягтлан судалж, тэдгээрийн аль нь эцсийн утгыг илэрхийлсэн сургаал, аль нь түр зуурын буюу шууд утгаар нь хүлээн авч болохгүй сургаал болохыг ялган тодорхойлсон байдаг. Бурхан багшийн сургаалыг логик, учир шалтгааны үндэслэлээр шинжлэн судалдаг манай уламжлал орчин үеийн эрдэмтдийн сонирхлыг ч татаж байна. Тэдний олонх нь буддын шашны баялаг уламжлал хүний оюун санаа, сэтгэл хөдлөлийн үйл ажиллагааны талаар юу гэж өгүүлдгийг мэдэхийг хүсдэг. Шашны итгэл үнэмшлийг бусдад тулган хүлээлгэж болохгүй. Өнөөгийн нийгэмд бусдын сайн сайхны төлөө чин сэтгэлээсээ зүтгэдэг олон сайн хүн бий. Тэд заавал ямар нэгэн шашны уламжлалыг дагадаггүй ч сайхан сэтгэлтэй байдаг. Ийм хүмүүс шашнаас ангид, нийтлэг хүмүүнлэг зарчмуудыг амьдралдаа хэрэгжүүлбэл тустай байж болох юм” хэмээн айлджээ.
Дээрхийн гэгээн Стокийн цаана сүндэрлэх цаст уулсыг хараад, Жанрайсиг бурханд зориулсан “Цаст уулсаар хүрээлэгдсэн оронд…” хэмээх залбирлыг санажээ. “Ладак болоод Төвөдийн өндөрлөгтэй залгаа Хималайн бүс нутгийн хүмүүс олон зууны турш буддын шашныг шүтэж ирсэн юм. Хэрэв тэд Бурхан багшийн сургаалыг зохих ёсоор даган мөрдөж чадвал шашнаас ангид, хүмүүнлэг зарчмуудыг дэлгэрүүлэх боломжтой. Буддын шашны зарчмуудыг дэлхий дахины олон нийтэд ойлгомжтой, хүртээмжтэй болгохын тулд орчин үеийн шинжлэх ухаанч хандлагыг ашиглахыг хичээдэг билээ” хэмээжээ.
Дээрхийн гэгээн цугласан олонд хандан Ладакийн ард түмний сүсэг бишрэл, сэтгэл зүтгэлийг өндрөөр үнэлж буйгаа илэрхийлэв. Мөн Ладакд үргэлжлүүлэн айлчилж байх болно гэдгээ батлан хэлээд, Энэтхэгийн тал нутгууд Муссоны улиралд чийглэг, бүгчим уур амьсгалтай болдог ч Ладак ихэвчлэн хуурай уур амьсгалтай байдгийг тэрбээр дурдсан байна.
Гүйцэтгэх зөвлөлийн гишүүн Даш Намжил Ягзи талархлын үг хэлж, Дээрхийн гэгээнийг урт удаан насалж, эрүүл энх байж, цаашид ч хүн төрөлхтний сайн сайхны төлөө үйлсээ үргэлжлүүлэхийг хүсэн ерөөж залбирчээ.
