АНУ, Миннесота хот. 2006 оны 4 дүгээр сарын 17. Буддын шашны тэргүүн Далай лам Миннесота мужийн төвөдүүдэд хандан “Боловсрол бол амгалан тайван ирээдүйг баталгаажуулах гол түлхүүр мөн” хэмээн айлдав. Далай ламын айлдварыг сонсохоор Миннесота мужид оршин суудаг 1500 орчим төвөд хүн болоод АНУ-ын бусад нутгаас ирсэн хэдэн зуун хүн Миннеаполисын хурлын төвд цугларчээ.
Төвөдийн уламжлалт хувцас, түүн дундаа уламжлалт дээл болох чупа өмссөн хүмүүс хурлын төв рүү цувран ороход залбирлын цагаан хадаг салхинд хийсэж байлаа. Үнэхээр ч тэгж харагдаж байв. Дарс шиг улаан өнгийн орхимжтой, 70 насыг зооглон буй Далай лам цэцгээр чимсэн тайзнаас тэдэн рүү бөхийн, төрөлх хэлээр нь ярихад амьсгаа даран дээш ширтэх олон түмний төрх далай мэт цэлийж байлаа. Төвөд хэлээр ярьсныг нь Америкт төрсөн цөөн хэдэн сүсэгтэн болон хэл мэдэхгүй нэг, хоёр сэтгүүлчээс бусад нь асуудал гэж үзсэнгүй. Аз болоход нинжин сэтгэл бол төвөдүүдийн соёлын нэгэн чухал шинж бөгөөд олон орчуулагчид Далай ламын айлдварын гол сэдэв болох боловсрол, энх тайван гэдгийг тайлбарлаж өгч байлаа.
Сент-Пол хотын 17 настай Гарамгунансоном “Тэрбээр буддын шашны жинхэнэ утга учрыг зөвхөн өөрсдөдөө хадгалж үлдэх бус, бусадтай хуваалцаж, ингэснээр хүмүүс биднийг болон бидний соёлыг мэддэг болох тухай ярьсан” хэмээн ярьжээ.
Дээрхийн гэгээн 45 минутын турш тун нухацтай, инээмсэглэлгүй, төв ярианыхаа эцэст хүн бүрийн инээлгэж орхив.
“Аан, дараагийн удаа уулзахдаа хэлсэн зүйлээ бас амьдралдаа хэрхэн хэрэгжүүлж байгааг минь асууж, шалгана хэлсэн” хэмээн Соном ярив. Сономын ярьсан зүйлийг Миннесотагийн Төвөд, Америкийн сангийн гүйцэтгэх захирал Пунцагвандан мөн тус мужид суурьшсан төвөд цагаачдын аман түүхийн судалгааг Миннесотагийн Түүхийн нийгэмлэгийн нэрийн өмнөөс Далай ламд гардуулсан Чарльз Ленц нар ч баталжээ.
Далай лам төвөдийн АНУ дахь хоёр дахь томоохон нийгэмлэг Миннесотагийн төвөдүүдэд хандан буддын шашны боловсролоос гадна өргөн хүрээний орчин үеийн боловсрол эзэмшихийг уриалаад, “Зөвхөн залбираад зогсохгүй, шаргуу хөдөлмөрөөр дамжуулан өөрсдийн итгэл үнэмшил, амьдралын хэв маягийг түгээн дэлгэрүүлэх хэрэгтэй. Бид боловсрол, зөв ёс суртахууныг төлөвшүүлж, зүрх сэтгэлээс эхэлсэн амар амгаланг бусадтай хуваалцах учиртай юм” хэмээжээ.
Ленц “Далай лам хүн төрөлхтний харилцан шүтэлцээг машид онцолжээ. Мөн орон нутгийн түвшинд “Ихэр хот”-уудын бүс нутагт хэрэгжиж буй төвөдийн хөгжим, бүжгийн боловсролын дэвшилтэт хөтөлбөрүүдийг сайшаасан юм. Тэр бүх мэдлэг зөвхөн бидний толгойд байдаггүй гэж хэлсэн” хэмээн ярив.
Далай лам айлдварын дараа Миннеаполисын Гюто Номын хүрд хийдийн лам нар болон Төвөд, Америкийн сангийн хөгжмийн ахлах багш Данзаннаваан тэргүүт хэд хэдэн хүн дээр биечлэн очиж, мэхийн ёслоод, нэрийн хуудас болсон гэрэлтсэн инээмсэглэлээрээ мэндчилжээ.
Данзаннаваан “Дээрхийн гэгээн төвөд дуурьд маш дуртай” хэмээгээд, өмнө нь дуулсан нэгэн бүтээлийг сайшаасан тухай ярив. Далай лам цагаачлан амьдарч буй төвөдүүдийг бидний алдсан эх орон Төвөдийн талаарх мэдлэгийг бусадтай хуваалцахыг уриалжээ.
Данзанжамц хэмээх алдартай XIV Далай лам 1959 онд хятадын эзлэн түрэмгийлэл, хавчлагаас үүдэн эх орноосоо дүрвэжээ. Тэрбээр өдгөө Энэтхэгийн Дарамсала хотод 120,000 орчим хүнтэй төвөд дүрвэгсдийн сууринд амьдран сууж байна.
Висконсин мужийн Мэдисон хотын оршин суугч, 40 настай Галсантөвдөн Данзансономын хамт хоёр хүүгээ дагуулан, 400 орчим төвөд цугласан энэ арга хэмжээнд хүрэлцэн иржээ. Тэдний ирсэн нэгэн шалтгаан нь Дээрхийн гэгээний лагшинг харах байсан аж. Цугласан хүмүүсийн дотор ийм бодолтой хүн олон байсан бөгөөд Далай лам эрч хүчтэй, сэргэлэн харагдаж байлаа. Данзансоном “Дээрхийн гэгээн үргэлж бидний удирдагч байх болно. Бид хэзээ нэгэн цагт Төвөдөд буцаж очно гэж мөрөөддөг” хэмээн хэлжээ.
Вандангийн хувьд “Далай ламын Миннесотад хийсэн айлчлал нь төвөд хүнд өгч болох хамгийн сайхан бэлэг. Бүр зул сар, шинэ жилээс ч илүү. Дээрхийн гэгээн бидний хувьд ээж шиг минь хүн, үргэлжид итгэл найдварын булаг байх болно” хэмээн ярив.
Энэ удаагийн Далай ламын айлчлал халуун дотно уур амьсгалаар дүүрэн байлаа. Гэвч сүүлийн үед тэрбээр Төвөд, Хятадтай холбоотой асуудлаас гадна дэлхийн улс төрийн өргөн хүрээт нөхцөл байдлыг сайтар анхаарч буйгаа харуулсан сэдвүүдийг хөндөх болжээ.
Дээрхийн гэгээн Сан-Франциско хотод лалын шашны удирдагчидтай уулзан, шашны хэт даврагч үзлийг намжаах, итгэл бишрэлээ энх тайван, хүлцэл тэвчээрийг эрхэмлэдэг шашин хэмээн үздэг дундыг баримтлагч лалын шашинтнуудын байр суурийг дэмжих талаар ярилцжээ. Өөр шашны төлөөлөгчид ийнхүү нэг дор уулзсан нь ховор тохиолдол байв.
Уудам танхимд төвөд буддын шашинтнууд, Миннесо дахь лалын шашинт америкчуудын цуглаанд оролцохоор ирсэн Сомали гаралтай америкчууд болоод бусад лалын шашинтнууд ямар ч төвөггүйгээр зэрэгцэн оролцож байлаа.
2001 онд Миннесота хотноо айлчилж байсан Далай лам өнөөдөр Рочестер хотын Майо эмнэлэгт эмч, өвчтөнүүдтэй уулзан, буддын шашны бясалгалын уламжлал болоод мэдрэл судлалын хоорондын харилцааны талаар ярилцах аж.
