Тайвань, Тайбэй. 2009 оны 9 дүгээр сарын 4. Дээрхийн гэгээн Далай лам Морокот хар салхинд нэрвэгдэгсдэд сэтгэлийн дэм өгөхөөр 6 өдрийн айлчлал хийснийхээ дараа өнөөдөр Тайваниас мордохоор төлөвлөж байна. Энэхүү айлчлалыг олон улсын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд тодорхой асуудлыг хэрхэн сурвалжлахаас эхлээд Тайванийн улс төр, улс төрчдийн үйл ажиллагаа хүртэлх олон зүйлд Бээжингийн нөлөө улам бүр нэмэгдэж буйг цаг үеэ олсон байдлаар дахин санууллаа. Үүний хамгийн тод жишээ нь Нобелийн Энх тайвны шагналт Дээрхийн гэгээн Далай ламыг даган эсэргүүцлээ илэрхийлсэн, Хятадтай нэгдэхийг дэмжигч цөөн хэдэн хүний жагсаалд хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд хэт их анхаарал хандуулсан явдал байв.
Эдгээр мэдээг хилийн чанадаас уншсан аливаа төвийг сахигч хүн Тайваньд Хятадыг дэмжигч үзэл давамгайлж байгаа мэт ойлголт авч болох юм. Гэвч санал асуулгын дүнгээс харахад Хятадтай нэгдэхийг дэмжигчдийн хувь Тайванийн тусгаар тогтнолыг дэмжигчдээс ч бага бөгөөд ердөө 7-8%-тай байна.
Дотоодын хэвлэл мэдээллийн зарим хэсэг ийм чанар муутай, хямдхан сурвалжлага бэлтгэдэг нь ойлгомжтой байж болох ч бусад улс оронд ийм жагсаалд төдийлөн анхаарал хандуулахгүй, зарим тохиолдолд огт мэдээлэхгүй ч байж мэднэ. Эмх замбараагүй, зохион байгуулалт муутай энэ бүлгийн үйл ажиллагаанд бодит ач холбогдлоос нь хавьгүй илүү анхаарал хандуулжээ. Олон улсын хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд илүү чанартай ажиллана гэж найдах нь зүйн хэрэг.
Олон улсын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд жагсаалын талаар мэдээлсэн ч бараг бүгдээрээ уг үйл явдлын цаана буй зайлшгүй дурдах ёстой нэг чухал баримтыг орхигдуулжээ. Жагсаалын олонхыг Хятадад оргон нуугдаж буй, Хятадтай нэгдэхийг дэмжигч, эрэн сурвалжлагдаж байсан гэмт хэргийн бүлгийн толгойлогч зохион байгуулсан байна. Тэрбээр өмнө нь Хятадын Үндсэрхэг намын Засгийн газартай хамтран тэрс үзэлтнүүдийг устгах ажиллагаанд оролцож байжээ.
“Time” сэтгүүл бүр жагсаалыг “Тайванийн шуугиант ардчилал” хэмээн тодорхойлсон нь нарийвчлан тайлбарлаж, залруулах шаардлагатай мэдэгдэл байв. Тайвань, Хятадын харилцаа нь дэлхийн өнцөг булан бүрийн мэдээний редакторуудын анхаарлыг татдаг чухал асуудал билээ. Учир нь энэ сэдэв хурц, дуулиантай гарчиг бэлтгэх боломж олгодог. Гэвч редакторууд сонирхол татахуйц мэдээ бэлтгэхийн төлөө үнэнийг орхигдуулж болохгүй. Жагсаалд оролцогчдын талаарх суурь баримтуудыг дурдсан бол уншигчдад илүү тэнцвэртэй мэдээлэл хүргэх байлаа. Түүнчлэн Тайванийн асуудлыг Бээжингийн өнцгөөс тайлбарлан хүргэдэг хэвшлээ олон улсын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд хэзээ нэгэн цагт болихыг бид хүсэж байна.
Энэхүү айлчлалын үеэр ил болсон өөр нэгэн таагүй үнэн бол КМТ болон тус намын улс төрчид Бээжингээс хэр их хамааралтай байгаа явдал юм. КМТ-ын нэг ч албан тушаалтан, улс төрч Дээрхийн гэгээн Далай ламтай уулзах зориг гаргасангүй. Энэ нь тус нам хэнд үнэнч байдгийн талаар эргэлзэх зүйлгүй харууллаа.
Сонгогчдынхоо дийлэнх нь хүндлэн биширдэг хүнийг нь үл тоомсорлон, Бээжингийн хүсэл сонирхолд нийцүүлэхийг оролдсон эдгээр сонгогдсон төлөөлөгчид өөрсдийнхөө ард түмний эрх ашгаас урвасан хэрэг юм. Дотоодын асуудалд хандахдаа хамгийн түрүүнд Хятадаас зөвлөгөө хүсдэг КМТ өөрийгөө тайванийн ард түмнийг төлөөлдөг хэвээр хэмээн хэрхэн мэдэгдэж чаддаг нь тун ойлгомжгүй байна.
Гэхдээ бүх зүйл муу байсангүй. Хятадтай нэгдэхийг дэмжигч хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд Хятадыг дэмжсэн суртал ухуулга, худал мэдээллээр хэчнээн их бөмбөгдсөн ч тайванийн ард түмний дийлэнх нь Дээрхийн гэгээн Далай ламыг хэн болохыг таньж мэдсээр байгаад бид машид талархаж болох юм. Тэр бол энх тайвныг машид эрхэмлэдэг шашны удирдагч бөгөөд түүнийг хорон санаат, дарангуйлагч эрх мэдэлтэн, чөтгөр мэтээр харуулахыг оролдож ирсэн билээ.
Хэн мэдлээ. Магадгүй ийм бодитой дүгнэлт хийх чадвар нь удахгүй КМТ-ын талаарх ойлголтод ч нөлөөлж мэдэх юм.
