Лондон хот, Их Британи, 2008 оны 5-р сарын 20 (AFP) - Далай лам Их Британид 11 хоногийн айлчлалаа Мягмар гарагт эхэлсэн ба айлчлалын хүрээнд Ерөнхий сайд Гордон Браунтай уулзалт хийнэ. Ерөнхий сайдын уулзалт нь Төвдийн эрх ашгийг дэмжихийн зэрэгцээ Хятадын эрх баригчдыг гомдоохгүй тэнцвэрийг хадгалах эмзэг асуудалтай тулгарч байна.
Дээрхийн гэгээн Барууны таван улсад хийх айлчлалын эхний улс Германд айлчлалаа өндөрлөн Их Британид онгоцоор хүрэлцэн ирсэн бөгөөд Ерөнхий Сайд Браунаас гадна, Английн сүмийн тэргүүн хамба лам Рован Вилльямстай уулзах ажээ. Гэвч Ерөнхий сайд Браун Даунинг Стрийт дэх албан өрөөндөө Далай ламыг хүлээн авч уулзахын оронд парламентын ордны эсрэг талд Темза голын урд эрэг дээрх Ламбетын ордонд Далай ламтай (Баасан гарагт) уулзсан нь шүүмжлэл дагуулав. Брауны өмнөх Ерөнхий сайд Тони Блэйр, Жон Мэйжор нар Далай ламыг Даунинг Стрийт дэх албан өрөөндөө хүлээн авч уулзаж байжээ. ЕС Браун нь Хятадтай худалдаа болон бусад харилцаагаа хөгжүүлэх хүсэлтэй ч, Бээжингийн шахалт дарамтад тал засч байна гэж түүний улс төрийн өрсөлдөгчид шүүмжлэв. Төвдийн ардчиллын төлөө тэмцэгчдийг дэлхий даяар дэмжин жагсаал цуглаан хийж байгаад Бээжингийн эрх баригчид сэтгэл дундуур ажээ.
Лондон хотноо 4-р сарын 6-нд болсон Олимпийн бамбарын буухианы үеэр Их Британийн нийслэлийг тойрсон зам дагуу бамбарыг хамгаалж байсан цагдаа болон Хятадын хамгаалалтын ажилтнуудын хооронд үл ойлголцол үүсчээ. Өнгөрсөн 3 дугаар сард Төвдөд болсон бослого хөдөлгөөнийг Хятадын эрх баригчид цэргийн хүчээр дарсан үйлдэлд Ерөнхий сайд Браун “сэтгэл дундуур” байгаа илэрхийлж байсан ч, Далай ламыг Даунинг Стрийтэд хүлээн авч уулзаагүй явдал нь Бээжинд тал засч байна гэх шүүмжлэлийг няцааж, Далай ламтай хийх уулзалтын байршил нь уулзалтын агуулгатай дүйцэхүйц чухал асуудал биш гэж хэлсэн юм. Төвдийн нөхцөл байдлын талаарх бүх асуудлыг хэлэлцэх боломжтой бөгөөд Хятадын засгийн газар болон Төвдүүд яриа хэлэлцээ хийхэд Далай ламыг тусалж дэмжих саналыг илэрхийлнэ гэж Ерөнхий сайд Браун 5 дугаар сарын 14-ний өдөр парламентад мэдэгдэв.
Далай ламын айлчлал 5-р сарын 30-нд дуусах бөгөөд Их Британи дахь айлчлал нь түүний Германы таван хотод хийсэн айлчлал лугаа хүний эрх, энх тайвны талаар хэлэлцүүлэг ярилцлага хийж, мөн хууль тогтоогчидтой уулзах ажээ. Лондонгийн Метрополитен Их Сургуулиас Далай ламын "дэлхий дахинд энх тайвныг дэмжих үйлсэд гаргасан гарамгай амжилт болон оюун санааны мятаршгүй манлайлал"-ыг үнэлэн хүндэт докторын цолыг Мягмар гарагт Дээрхийн гэгээнд олгожээ. Улбар шар өнгийн орхимж дээрээ цэнхэр өнгөтэй эрдмийн ёслолын хувцас, цацагтай малгай өмссөн байсан тэрбээр цугласан олон нийтэд англи хэлээр талархал илэрхийлж, хүндтэй шагнал авсандаа "маш их баярлаж, бахархаж буй" болон Их Британид дахин ирсэндээ туйлын баяртай байгаагаа илэрхийлэв.
Өдгөө 72 настай Дээрхийн гэгээн Лхагва гарагт хууль тогтоогчидтой уулзаж, Пүрэв гарагт парламентын гадаад харилцааны хороонд нотлох баримт өгөх ажээ. Тус хороо нь Төвд дэх хүний эрхийн нөхцөл байдал, тэр дундаа Бээжингийн эрх баригчид 3-р сард явуулсан цэргийн ажиллагааны талаар Далай ламаас тодруулга авна. Түүнчлэн Дээрхийн гэгээн Английн Ноттинхэм болон Оксфорд зэрэг хотуудад уулзалт, яриа хийхээр төлөвлөж байна.
