Токио, Япон, 2006 оны 11 дүгээр сарын 11 (AFP)
Хятад улс 1950 онд Төвөд рүү цэрэг оруулсны дараа ард олны бослого амжилтгүй болсноос хойш Дээрхийн гэгээнтэн Далай лам 1959 оноос хилийн чанадад буюу Энэтхэг улсад амьдарч байгаа билээ.
Бээжингийн эрх баригчид Далай ламыг “салан тусгаарлагч” хэмээн буруутгаж, түүний гадаад дахь айлчлалуудыг эсэргүүцдэг ч Далай лам өөрөө Хятадын бүрэлдэхүүн дэх Гималайн бүс нутгийн бурхны шашинтай Төвөдөд автономит эрх олгохыг зорьж буйгаа удаа дараа мэдэгдсээр ирсэн.
Нобелийн энх тайвны шагналт Далай лам энэ удаад Япон улсад 12 дахь удаагаа айлчилж, номын айлдвар айлтгахын зэрэгцээ бурхан шашны ёслолд оролцлоо. Тэрээр хоёр долоо хоног үргэлжилсэн айлчлалынхаа ихэнх хугацааг дэлхийн түүхэнд анхны цөмийн халдлагал өртсөн Хирошима хотод өнгөрүүллээ.
Токио хотод байх үеэрээ Төвөдийн оюун санааны удирдагч Далай лам Япон улсыг цөмийн зэвсгийг бүрмөсөн устгахад манлайлан оролцохыг уриалаад, дэлхий дээрх зургаан тэрбум хүний дундаас цөмийн зэвсгийг бүрэн устгах аяныг манлайлах хамгийн зохистой улс бол Япон хэмээн боддог, тиймээс япончууд энэ чиглэлд илүү идэвхтэй үүрэг гүйцэтгэх хэрэгтэй гэлээ.
Дэлхийн II дайны төгсгөлд АНУ Хирошима болон Нагасаки хотуудад цөмийн бөмбөг хаяснаар 210000 гаруй хүн газар дээрээ амиа алдаж, олон мянган хүн аймшигт түлэгдэлт, шархадсанаас болж нас барсан билээ.
Саяхан Хойд Солонгос анхны атомын туршилт хийснээ зарласантай холбогдуулан Япон улс түгшүүрт автаж, зарим улс төрчид цөмийн зэвсэгтэй болох асуудлаар хэлэлцэх ёстой гэсэн санал дэвшүүлсэнбайна.
Гэвч Далай лам дэлхийн удирдагчдыг цөмийн зэвсгийн уралдааныг нэн даруй зогсоохыг уриалж, цөмийн зэвсгийг устгахын төлөө бодитой хүчин чармайлт гаргах, химийн зэвсгийг ч мөн адил устгах шаардлагатай, энэ нь энх тайванд хүрэх эхний чухал алхам хэмээн тодотгов.
Далай лам Япон улсад айлчлахдаа улс төрийн үйл ажиллагаа явуулахгүй байх нөхцөлтэйгөөр зөвшөөрөл авчээ. Япон улсад олонтаа айлчилсан ч засгийн газрын зүгээс албан ёсны уулзалт хийхээс зайлсхийсээр ирсэн бөгөөд одоогийн байдлаар ганцхан Японы засгийн газрын Ерөнхий сайд Зенко Сузуки 1980 онд бараалхаж байжээ.
Токио хотын Рёогокү Кокүгикан сумогийн ордонд болсон Далай ламын айлдварын үеэр цугласан олон халуун алга ташилт, чин хүндэтгэл бишрэлээр хүлээн авсан билээ. Танхимд кино, телевизийн салбарын нэрт уран бүтээлчид, Японы олны танил эрхмүүд цугласан бөгөөд уг арга хэмжээг алдарт жүжигчин Мидори Киүчи хөтлөн явуулсан юм.
