2012 оны 11 дүгээр сарын 05 Токио хот, Япон улс
Йокохамагийн зочид буудлын хурлын өрөөнд цугласан Япон болон олон улсын хорь орчим сэтгүүлчдийн өмнө Дээрхийн гэгээн: “Хятад Японд хэрэгтэй, Япон Хятадад хэрэгтэй. Зүүнд Баруун хэрэгтэй, Баруунд Зүүн хэрэгтэй” хэмээн онцлон хэллээ.
 |
| Зураг. Дээрхийн гэгээн Далай лам Яокохама хотноо хэвлэл мэдээллийн төлөөлөлтэй уулзаж буй нь. Япон, Йокохама хот. 2012 оны 11 дүгээр сарын 05.Зургийг: Төвдийн Төлөөлөгчийн Газар, Япон улс |
Тэрээр дэлхийн аль ч улс орон ганцаар оршин тогтнох боломжгүй бөгөөд бүгд бие биедээ түшиглэн оршдог гэдгийг дурдав. Тиймээс өчүүхэн маргаан, ашиг сонирхолын багахан зөрчил улс хоорондын үндсэн харилцаанд нөлөөлөх ёсгүй. Ингэж хязгаарлагдмал сэтгэх нь өрөөсгөл. Бид илүү өргөн хүрээнд уужуу ухаанаар бодох хэрэгтэй.
Японд хийж буй 18 дахь айлчлалынхаа хоёр дахь өдөр Дээрхийн гэгээн хэвлэлийнхний Хятад–Японы сүүлийн үеийн маргаантай асуудлын талаар зайлшгүй хариулах шаардлагатай болов. “Ардчилал бол хамгийн сайн засаглал мөн үү?” гэхэд тэрээр хурлын өрөөнд тусах нарны гэрлийг ажин, цонхоор харагдах Яокохамагийн алсын харагч болон тэнгэр баганадсан барилгууд руу ширтэн түр бодолхийлэв.
Тэрээр ардчиллыг төгс гэж хэлэх аргагүй ч бусад улс төрийн тогтолцоотой харьцуулахад илүү үндэслэлтэй, илүү ойлгомжтой гэж үздэгээ илэрхийлээд:
“Энэ дэлхий бол хүн төрөлхтнийх. Улс бол ард түмнийх.”
Тиймээс аливаа улсыг удирдах хамгийн зөв арга бол ард түмнээ төлөөлөн сонгогддог удирдлагын тогтолцоо юм гэв.
Өглөөний уулзалтуудын үеэр Дээрхийн гэгээн “21-р зууны буддист” байх тухай ярив. Энэ нь зөвхөн зан үйл дагасан итгэл биш, харин буддын сургаалийг орчин үеийн шинжлэх ухаан, логик ухаантай хослуулан судлахыг хэлнэ гэдгийг тодотгов. Буддизмыг зөвхөн ёслол, хүндэтгэлийн үйлдлээр ойлгох нь учир дутагдалтай бөгөөд сэтгэл, оюун ухаанаа хөгжүүлэх бодит хичээл зүтгэл чухал" гэв.
Тэрээр сэтгэл хөдлөлийн хоёр төрлийг жишээ татан тайлбарлав. Нэгт, энэ нь учир зүй, логик, шинжилгээ хийх ухаанаас төрдөг бөгөөд ийм сэтгэл хөдлөл энэрэнгүй сэтгэлийг төрүүлдэг. Харин нөгөө нь айдас, уур хилэнгээс үүддэг бөгөөд ийм сэтгэл хөдлөл биднийг бодит байдлаас, юмсын жинхэнэ мөн чанараас холдуулдаг.
Буддист хүн юуны өмнө “Буддизм гэж юу вэ? Дхарма гэж юу вэ? “Би” гэж үнэндээ юу вэ?” гэх мэт суурь асуудлыг гүнзгий тунгаах хэрэгтэйг хэлээд, сэтгэл хөдлөлийг үгүйсгэх бус, хор хөнөөл дагуулдаг сөрөг сэтгэлийг таньж, багасгах нь жинхэнэ бясалгалын зорилго болохыг онцлов.
Аливаа сорилт бэрхшээлд өөрийн үнэ цэнэ байдаг бөгөөд “Сорилт байхгүй бол хөгжил ч боломжгүй” хэмээгээд юмсыг илүү өргөн өнцгөөс харах нь ямар чухал тухай ярив. “Бид Төвдөд байхдаа заримдаа “Төвд бол хамгийн сайн нь” гэж ярьдаг байсан. Энэ бол буруу! Хэтэрхий их сэтгэл хөдлөл оролцсон дүгнэлт. Урьд нь би ч бас “Буддизм бол хамгийн дээр шашин” гэж ярьж байсан үе бий. Гэхдээ өөр өөр уламжлалын хүмүүстэй олон жил уулзаж, ярилцаж ирсний эцэст ямар нэг шашин хамгийн сайн гэж хэлэх боломжгүйг ойлгосон. Шашин бүр эмчилгээний өөр өөр арга системтэй адил. Эмчлэхдээ бид тухайн өвчтөний онцлог байдал, нөхцөл боломжийг нь харж байж зохих эмийг сонгох ёстой. Үүнтэй адил, хүн бүрийн нөхцөл байдал өөр тул ямар шашин түүнд илүү зохих вэ гэдэг нь хувь хүний онцлогоос шалтгаална.
 |
| Зураг. Дээрхийн гэгээн Далай лам Йокохама хотод айлчлах үеэрээ Солонгосын төлөөлөлтэй уулзаж буй нь. Япон, Яокохама хот. 2012 оны 11 дүгээр сарын 05. |
Өдөржин үргэлжилсэн уулзалтуудын турш нэгэн сэдэв байнга сөхөгдөж байлаа. Тэр нь асуудал бүрийн ёроолд буй уг шалтгаан байв. Түүний хэлснээр, тэр шалтгаан нь үргэлж боловсрол, хүмүүжлийн суурьтай холбогддог.
“Үндсэндээ энэ бүхэн боловсролын асуудал. Орчин үеийн боловсрол ёс суртахууны үнэт зүйлд хангалттай анхаардаггүй. Үүний бурууг залуу үе дээр тохож болохгүй тэдэнд өгөх боловсрол нь өөрөө хэт материалист болсон байна” хэмээн тайлбарлав. Өөрийн дотоод асуудал ч бай, дэлхий нийтийн өмнө тулгарах сорилт ч бай тэдгээрийг үнэхээр шийдвэрлэх цорын ганц зам нь өргөн өнцгөөс харж, бүхий л юмсын шалтгаан холбоо, уялдаа хамаарлыг танин ойлгох явдал юм".
Ийнхүү урам зоригтой, эерэг шогч аясаар айлдваруудаа өндөрлөөд тэрээр Токиог зорин хөдөллөө. Тэнд түүний энэ удаагийн айлчлалын гол утга учир болсон, эрдэмтэдтэй хийх урьд өмнө байгаагүй өргөн цар хүрээний хэлэлцүүлгүүд хүлээж байв.
