АНУ, Калифорни, Ирвайн. 2015 оны 7 дугаар сарын 7. Энэ өдрийн өглөө Дээрхийн гэгээн Далай лам Калифорнийн Их Сургууль руу явахаас өмнө "KTLA 5 News" телевизийн сувгийн сэтгүүлч Кристина Паскуччитай ярилцлаа. Сэтгүүлч түүнээс амьдралынх нь энэ 80 жил хэн түүнд хамгийн их нөлөө үзүүлснийг асуухад Дээрхийн гэгээн “Олон хүн байдаг. Би бээр Махатма Ганди, Мартин Лютер Кинг нартай биечлэн уулзаж байгаагүй ч тэд миний үзэл бодолд асар их нөлөө үзүүлсэн юм. Түүнчлэн Эртний Энэтхэгийн буддын шашны их багш нарыг нэрлэх ёстой” хэмээжээ.
 |
| KTLA 5 News-ийн Кристина Паскуччи АНУ-ын Калифорни мужийн Анахайм хотноо Дээрхийн гэгээн Далай ламтай ярилцлага хийж буй нь. 2015 оны 7 дугаар сарын 7. Зургийг: Сонам Зоксанг |
Калифорнийн Их Сургуулийн зүг явах замд бороо багахан шивэрсэн бөгөөд эхний зогсоол болох "Амар амгалан амьдрахуй” (Center for Living Peace) төвд зогсов. Захирал Кэлли Смит Дээрхийн гэгээнийг угтан авч, шинээр бүтээсэн Жанрайсиг бурхны хот мандлыг сонирхууллаа. Дээрхийн гэгээн Жанрайсиг бурхны мянган мутар, мянган мэлмийн бэлгэдлийн утгыг тайлбарлаж, очир болоод хонхыг гартаа барин, "Очир нь арга буюу энэрэнгүй сэтгэлийг, хонх нь билиг ухаан буюу хоосон чанарын онолыг төлөөлдөг. Энэрэнгүй сэтгэл нь билиг ухааныг тэтгэж, билиг ухаан нь энэрэнгүй сэтгэлийг чиглүүлж байх ёстой" хэмээн айлдсан юм.
“Брэн” төвд цугласан сүсэгтэн олонд Дээрхийн гэгээний үйл хэрэг, түүний найз нөхөд, дэмжигчдийн сэтгэгдлийг багтаасан дүрс бичлэгийг толилуулав. 3 өдрийн турш хөтлөгчөөр ажилласан Энн Карри эхлээд Ражив Мехротраг Дээрхийн гэгээний энэрэнгүй сэтгэлийг хэрхэн дадлагажуулдаг талаар ярихыг хүслээ. “Мэдлэг эзэмшихдээ оюун санаагаа дасгалжуулахыг өдөр тутмынхаа дадал хэвшил, үүрэг даалгавар болгосон бөгөөд энэ нь Наландагийн их сургуулийн уламжлалаас эхтэй” хэмээн тайлбарлалаа. Профессор Боб Турман уг сэдвийг үргэлжлүүлэн, Дээрхийн гэгээн зөвхөн оюун ухааныг хөгжүүлээд зогсохгүй сайхан сэтгэлийг төлөвшүүлэх тэнцвэртэй боловсролыг чухалчилдаг болохыг онцолжээ.
Энн Карри Дээрхийн гэгээний хамт хэлэлцүүлэгт оролцож буй гишүүдийг танилцуулав. “Leap of Faith” санаачилгад оролцож буй Далай ламын нэрэмжит тэтгэлэг хүртсэн Армаан Роутер, “Google Ideas” компанийн захирал Жаред Коэн, жүжигчин Зендая, Калифорнийн Их Сургуулийн Далай ламын нэрэмжит тэтгэлэгт оюутны хөтөлбөрийн захирал Карина Хэмилтон, продюсер Жастин Наппи, "STOMP Out Bullying" байгууллагын өсвөр үеийнхний элч Даниэль Нисим, "Kids EcoClub" төвийг үүсгэн байгуулагч Макс Гинн, жүжигчин Режина Кинг, "Interfaith Youth Core" төвийн үүсгэн байгуулагч Эбүү Пател, Хавайн уламжлалт навигатор Наиноа Томпсон нар хэлэлцүүлэгт оролцох аж.
 |
| Дээрхийн гэгээн Далай лам 2015 оны 7-р сарын 7-нд АНУ-ын Калифорни мужийн Ирвайн хот дахь Калифорнийн Их сургуульд болсон Global Compassion дээд хэмжээний уулзалтын хаалтын хурлын үеэр үг хэлж буй. Зургийг: Тензин Чойжор/ДГДЛ-ын ажлын алба |
“Орчин үеийн боловсролын тухайтад надад өчүүхэн ч үгүй билээ” хэмээн Дээрхийн гэгээн хүлээн зөвшөөрөв. “Би бээр бага наснаасаа Эртний Энэтхэгийн Наландагийн их сургуулийн мэргэд дээдсийн туурвисан шастир номд шамдан суралцсан билээ. Гэсэн хэдий ч сүүлийн 30 жил сансар судлал, нейробиологи, физик, сэтгэл судлалын чиглэлээр олон эрдэмтэнтэй сайхан яриа өрнүүлж байна. Энэ ярилцлагууд аль аль талдаа ашигтай байлаа. Эрдэмтэд ухамсрын өөр өөр түвшнийг улам бүр сонирхох болжээ. Жишээ нь тэд клиник үхэлд орсон боловч бие нь хэдэн өдрийн турш амьд байдаг тохиолдлуудыг ихэд сонирхож байна. Тэд ажиглаж буй зүйлдээ тайлбар өгч чадахгүй байгаа юм. Буддын шашны үүднээс тайлбарлавал, энэ нь махан бие үгүй болсон ч ухамсар хамгийн нарийн түвшиндээ оршсоор байдагтай холбоотой” хэмээн айлджээ.
Дээрхийн гэгээн өнөөдөр ч сонирхол татсаар байгаа Наландагийн уламжлалын нэгэн өвөрмөц онцлогийг дурдсан нь аливаа сургаалыг учир шалтгаан, логикт үндэслэн нягтлах эрх чөлөө юм. Мөн тэрбээр буддын шашны ном зохиолыг гурван хэсэгт ангилдаг хэмээв. Үүнд нэгдүгээрт, зөвхөн буддистуудын сонирхлыг татах шашны асуудлууд; хоёрдугаарт, шинжлэх ухаан; гуравдугаарт, нийтийн академик сонирхлыг татах гүн ухаан тэргүүт аж.
Тэрбээр дүн шинжилгээ хийх аргыг үзүүлэхдээ сонсогчид өөрийнх нь өмнө ярьж буй Тэнзин Гяцо буюу Далай ламыг харж байгаа ч хэрэв тэд "Тэнзин Гяцо гэж хэн бэ? Хаана байна вэ? Түүний сэтгэл нь ярьж байна уу? Эсвэл Тэнзин Гяцо гэдэг нь түүний бие үү, толгой юу, гар уу эсвэл хуруу юу?" гэж асуувал гэнэтхэн Тэнзин Гяцог тодорхойлон заахад хэцүү болно. Бодит байдлыг зөв танихгүйгээр ийм үзэгдэлд баригдаж, буруугаар ойлгосноос болж сэтгэлийн зовнил, төсөөллүүд үүсдэг юм” хэмээжээ.
 |
| 2015 оны 7-р сарын 7-нд АНУ-ын Калифорни мужийн Ирвайн хот дахь Калифорнийн Их сургуулийн Брен төвд Дээрхийн гэгээн Далай ламын айлдварыг сонсож буй үзэгчдийн төлөөлөл. Зургийг: Тензин Чоежор/ДГДЛ-ын ажлын алба |
Дээрхийн гэгээн өөрийгөө өнгөрсөн зуунд хамаарах хүн гэдгээ илэрхийлэн, ХХI зууны залуу үеийнхэнд алсын хараатай, бодит, амьдралд ойр хандлагаар чин сэтгэлээсээ хичээвэл энэ зуунд амар амгалан, жаргалтай байх боломжтойг хэллээ. Тэгэхдээ "Би тэр үеийг үзтэл амьд байна гэж бодохгүй байна. Учир нь тэр үед би хэдийн диваажин эсвэл тамд оччихсон байх болно" хэмээн хошигножээ.
“Гэхдээ би тамд байсан ч та нарыг ямар байгааг харахаар чөлөө авч ирнэ ээ. Хэрэв та нар ямар ч ахиц гаргаагүй байвал би тамдаа буцаж очоод, тамын хугацааг сунгаж өгөхийг хүснэ шүү” хэмээгээд инээмсэглэжээ.
Ann Curry asked the members of the panel to share their thoughts and experiences. Rajiv Mehrotra gave an account of the Buddhist mind-training practice of exchanging self and others. Bob Thurman confessed himself to be a poor student of His Holiness’s, revealing that it was much less piety that had attracted him to Tibetan Buddhism in the first place and more the pursuit of knowledge through analysis.
Энн Карри хэлэлцүүлгийн гишүүдээс санаа бодол, туршлагаа хуваалцахыг хүсэв. Ражив Мехротра өөрийгөө бусдын оронд тавих буддын шашны оюун ухаан дасгалжуулах дадлын талаар ярилаа. Боб Турман өөрийгөө Дээрхийн гэгээний тун тааруухан шавь гэдгээ хүлээн зөвшөөрөөд, төвөдийн буддизмд анх сүсэг бишрэлээс илүүтэйгээр дүн шинжилгээ хийх замаар мэдлэг олж авах эрмэлзэл нь түүнийг хөтөлсөн гэдгийг өгүүллээ.
Хэлэлцүүлгийн төгсгөлд Дээрхийн гэгээн бусад шашны уламжлалыг гүнээ хүндэтгэдэг мөн түүнчлэн христийн шашныг түүнд анх таниулсан католик лам Томас Мертоныг онцгойлон хүндлэн биширдгээ илэрхийлэв. Исламын шашинтай найз нөхдөө ихэд хүндэтгэдэг бөгөөд "жихад" хэмээх үг нь бусдад хор хөнөөл учруулахтай ямар ч холбоогүй, харин ч дотоод сэтгэлийн нисванистай тэмцэхийг хэлдэг болохыг тайлбарлалаа.
Хуралдаан өндөрлөхөд Хавайн навигатор Наиноа Томпсон Дээрхийн гэгээнд навчин эрхи өргөн барьж, үзэгчдийн дунд суугаа хамтрагчаа уламжлалт хүндэтгэлийн дуу дуулахыг хүсэв. Дээрхийн гэгээнийг тайзнаас буухад үзэгчид "Далай лам урт наслах болтугай" хэмээн тасралтгүй уухайлж байлаа.
 |
| 2015 оны 7-р сарын 7-нд АНУ-ын Калифорни мужийн Ирвайн хот дахь Калифорнийн Их сургуулийн 'Pacific Ballroom танхимд Дээрхийн гэгээнтэн Далай ламтай хамт зоог барих үеэр хөгжимчин Майкл Франти тоглолтоо толилуулж буй. Зургийг: Тензин Чойжор/ДГДЛ-ын ажлын алба |
Калифорнийн Их Сургуулийн Пасифик танхимд үдийн зоог барьсны дараа “Амар амгалан амьдрахуй” төвийн захирал Кэлли Смит Дээрхийн гэгээнийг угтан авлаа. Сенатор Жанет Нгуен тэдэнтэй нэгдэж, түүний санаачилгаар Калифорниа мужийн сенат 7 дугаар сарыг "Энэрэл нигүүлслийн сар" болгон зарласныг мэдэгдэв. Калифорнийн Их Сургуулийн канцлер Ховард Гиллман Дээрхийн гэгээнийг олон нийтэд танилцуулж, 1989 онд Ирвайн хотод Нобелийн Энх тайвны шагнал хүртсэн тухайгаа мэдээг хүлээн авч байснаа дурсав.
Нийгэм улс төрийн зүтгэлтэн, реппэр Майкл Франти тайзан дээр гарч ирэн, Ирак улсын хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд болон АНУ-ын цэргийн албан хаагчдын өмнө дуулж байснаа хуваалцаад, "Хүн бүрт тэврэлт хэрэгтэй байдаг" дуугаа дуулав. Тэрээр танхимыг баяр баясгал, нөхөрлөлийн уур амьсгалаар дүүргэлээ.
Инновацийн хот хэмээгддэг Ирвайн хотын дарга Чой хүрэлцэн ирж, Дээрхийн гэгээнд өргөмжлөл, бэлэг тэргүүтэнг өргөн барив.
Дээрхийн гэгээн “Олон олон хүн дотоод үнэт зүйлдээ анхаарч байгаа нь надад ихэд урам зоригийг өглөө” хэмээсэн юм. Дээрхийн гэгээний анхаарлыг Франтидын шивээснүүд ихэд татаж, тоглолтын үеэрх эрч хүч нь машид сэтгэгдэл төрүүлсэн гэдгийг хэллээ.
Брэн арга хэмжээний төвд 1000 гаруй төвөд, монгол, бутан сүсэгтэн Дээрхийн гэгээний төрсөн өдрийг тэмдэглэхээр хүлээж байлаа. Хүүхдүүд Далай ламд зориулан төрсөн өдрийн дуу дуулсны дараа дараагийн хамтлаг тайзнаа гарах байсан ч техникийн саатал гарсан тул Дээрхийн гэгээн дахин хүлээлгүй яриагаа эхлэхээр шийдэв. Тэрбээр Төвөд орон сүүлийн 1000 гаруй жил Наландагийн уламжлалыг хэрхэн тууштай хадгалж ирсэн талаар ярив. “Төвөдөд улс төрийн бутрал нүүрлэж байсан ч төвөдүүдийг нэгтгэж байсан зүйл бол тэдний хэл болон Ганжуур, Данжуурыг хамтдаа дээдэлж ирсэн явдал юм. Лам хувраг, сүсэгтэн олон гэлтгүй бүгдийг уншиж, судалж байхыг уриалъя. "Бодь мөрийн зэрэг"-ийг уншихаас гадна Бхававивекагийн "Учир шалтгааны дөл" (Blaze of Reasoning) тэргүүт судрыг уншиж судлахыг зөвлөе” хэмээн айлдлаа.
 |
| 2015 оны 7-р сарын 7-нд АНУ-ын Калифорни мужийн Ирвайн хот дахь Калифорнийн Их сургуулийн Брэн төвд болсон уулзалтын үеэр Дээрхийн гэгээнт Далай ламын айлдварыг сонсож буй 1000 гаруй төвөд, монгол, бутанчууд болон дэмжигчдийн төлөөлөл. Зургийг: Тензин Чойжор/ДГДЛ-ын ажлын алба |
Танхимын гадаа жагссан Шүгдэнгийн эсэргүүцэгчдийн талаар Дээрхийн гэгээн ийнхүү хэлэв. “Тэдний байх, үгүй нь надад ямар ч ялгаагүй. Тэднийг энэрэн нигүүлсэх сэтгэл төрөгдөж байна. Учир нь тэд мэдлэггүйн улмаас мэхлэгдэж. 1951-1970-аад оны эхэн үе хүртэл би ч мөн мэдлэггүйн улмаас Шүгдэнг шүтдэг байлаа. Гэвч надад янз бүрийн сэжиг төрж, судалгаа хийж эхэлсэн юм. Тэгээд V Далай лам өөрийн сургаалдаа Тулку Драгпа Гялцэнийг жинхэнэ лам биш, зөвхөн догшин сахиус болон боссон гэж бичсэнийг олж мэдсэн юм. V Далай лам үүнийг “Дээдийн ном болоод хамаг амьтанд хор хөнөөл учруулдаг, буруу ерөөлөөс үүдэлт хорон муу сахиус” гэсэн байдаг.
Санааг минь зовоож буй зүйл бол энэхүү зан үйлтэй холбоотой шашны бүлгэм хийгээд талцлууд юм. Миний сонссон нэгэн жишээ бол Хам мужийн Зин Зин хийд бөгөөд тус хийдийн лам нар Шүгдэнг тахидаг байх үед ойролцоох хийдүүдийн гишүүд тэднээс зайгаа барьдаг байж. Харин үүнийгээ больмогц тухайн бүс нутгийн 17 хийдийн гишүүд бие биетэйгээ илүү найрсаг, дотно болсон гэдэг.
Намайг Шүгдэнг тахиж, Свараг Ашрамд амьдарч байх үед Гүрү ринбүүчийн намтар болох “Пема Катаныг гадаа орхичхоод, тэр нь алга болчихлоо” хэмээн зүүдэлсэн юм. Би энэ тухай гэвш Рабтэнд хэлэхэд тэрээр үүнийг Шүгдэнгийн хийсэн ажил гэж хэлж билээ.
|
| 2015 оны 7-р сарын 7-нд АНУ-ын Калифорни мужийн Ирвайн хот дахь Калифорнийн Их сургуулийн Брэн төвд Дээрхийн гэгээн Далай лам Төвөд, Монгол, Бутан үндэстний төлөөлөлд хандан айлдвар айлдаж буй. Зургийг: Тензин Чойжор/ДГДЛ-ын ажлын алба |
Зэмэ ринбүүчийн “Шар судар”-т (The Sacred Words of the Able Father) лам нар, засгийн газрын түшмэд Шүгдэнтэй хэрхэн харилцдаг талаар өгүүлсэн байдаг. Нэчүн урьд надад Шүгдэнтэй холбогдох нь алдаа хэмээн хэлж байсан ч би төдийлөн ойшоогоогүй бөгөөд харин эл ном гарсны дараа л бүхнээ хэлж болно гэдгийг би түүнд хэлсэн юм. Хэрэв Шүгдэн Дээдийн номд хор хөнөөл учруулаагүй бол догшин байх эсэх талаар ярих шаардлагагүй байх байлаа. Гэсэн ч үүнтэй холбоотой ужгирсан бүлгэм хийгээд айдас байдаг. I, II, III, V, XIII Далай лам нар бүгд шашны урсгал хоорондын эв нэгдлийн дэмжин, үл бүлгэрхэх үзлийг баримталж ирсэн агаад тэдний залгамж халаа болохын хувьд би ч сөн тэдний уламжлалыг дагах нь зүй ёсны хэрэг билээ.
Өмнө хэлсэнчлэн энэхүү зан үйлийн улмаас үүсдэг шашны хагарал, нийгмийн талцлууд миний санааг ихэд зовоож байна. Хувьгүй энэ эсэргүүцэгчид үнэний учрыг үл мэднэ. Тэдэнд үнэнийг ойлгуулах хэрэгтэй боловч уурлах, дарамтлах эсвэл гадуурхах үндэслэл үгүй юм. Тэд яг одоо үзэл бодлоо илэрхийлэх эрхээ эдэлж байна. Гэвч надад ч бас тийм эрх буй” хэмээн айлдсан юм.
Дээрхийн гэгээнийг тайзнаас буухад тэнд цугласан төвөд хүмүүс "Дээрхийн гэгээн Далай лам урт наслах болтугай" хэмээн нэгэн дуугаар уухайлав. 3 өдрийн турш үргэлжилсэн “Global Compassion” дээд хэмжээний уулзалтын үеэр олон нийтийн сүлжээний платформууд 400 гаруй сая хандалт авчээ. Шууд дамжуулалт болон “Facebook”-ээр 5 сая гаруй хэрэглэгч үйл ажиллагааг үзэж, сая гаруй хэрэглэгч Далай ламын албан ёсны дүрст холбоосоор нэгдсэн байна. "#WithCompassion" дүрс бичлэгийг сая гаруй хэрэглэгч үзэж, “Facebook”-ээр 250,000 гаруй хэрэглэгч сайн сайхны ерөөл илгээсэн бол 100,000 гаруй хэрэглэгч Дээрхийн гэгээн Далай ламд төрсөн өдрийн мэндчилгээ дэвшүүлжээ. Дээрхийн гэгээн маргааш өглөө эрт Лос Анжелес хотоос Нью-Йорк хотын зүг хөдлөх юм.
