Зураг. Дээрхийн гэгээн Далай лам Энэтхэгийн Дели хотыг зорихоор Таоюань олон улсын онгоцны буудалд морилон ирээд, хэвлэл мэдээллийнхэнд ярилцлага өгч буй нь... Бээжин түүнийг салан тусгаарлагч хэмээн тодорхойлдог бөгөөд Төвөдийн шашны тэргүүн эх оронтой нь холбоотой асуудлаар Хятадтай хэлэлцээр хийхэд бэлэн багйаа боловч “ногоон гэрэл” хүлээж байна хэмээн мэдэгджээ.
Тайвань, Тайбэй. 2009 оны 9 дүгээр сарын 4. Төвөдийн шашны тэргүүн Дээрхийн гэгээн Далай ламын асуудал дагуулсан Тайвань дахь айлчлалаа өндөрлөж, Тайбэйн өмнө Бээжинтэй харилцах харилцаанд үүссэн сөрөг нөлөөг арилгах шаардлага үүслээ.
Тайбэй хотын Ховард Плаза зочид буудалд хэдэн зуун төвөд болоод тайванийн сүсэгтэн Дээрхийн гэгээн Далай ламыг үдэн гаргасан бол Тайбэй хотын гадна байрлах Таоюань олон улсын онгоцны буудалд мөн хэдэн зуун хүн Далай ламыг хүлээж байлаа. Зочид буудал, нисэх буудлын аль алинд нь Тайвань, Хятадыг нэгтгэхийг дэмжигч хэдэн арван хүн Дээрхийн гэгээн Далай ламын айлчлалыг эсэргүүцэн жагссан боловч цагдаа нар тэднийг хүч хэрэглэн холдуулсан байна. Дээрхийн гэгээн Далай ламыг олон тооны хамгаалагч, цагдаагийн ажилтнууд дагалдан, нисэх онгоцны буудлын терминал руу орох үед нэгэн сурвалжлагч түүнээс “Та Төвөддөө буцаж очиж чадна гэж бодож байна уу?” хэмээн чангаар асуужээ.
Тэрбээр 1959 оноос хойш Энэтхэгт амьдарч байгаа бөгөөд Хятад улс түүнийг Төвөдийн тусгаар тогтнолыг эрмэлзэж байна хэмээн болгоомжилдог тул эх орондоо буцах боломжгүй хэвээр байна. Сурвалжлагчийн асуултад Дээрхийн гэгээн Далай лам, “Бид Төвөддөө буцахад үргэлж бэлэн байдаг. Бид төвөд хүмүүс учраас мэдээж бэлэн байна. Би бол төвөд хүн” гэж хариулжээ. Үүний дараа тэрбээр Энэтхэг рүү буцсан юм. Дээрхийн гэгээн Далай лам Энэтхэгийн Дарамсалад Төвөдийн дүрвэгсдийн Засгийн газрыг удирдан ажиллаж байна.
Дээрхийн гэгээн Далай лам өнгөрсөн Ням гарагт Тайваньд морилон ирсэн бөгөөд 8 дугаар сарын 8-нд арлыг дайрч, 700 гаруй хүний алтан аминд хүрсэн Морокот хар салхинд нэрвэгдэгсдэд адис хүртээх зорилготой байв. Тэрбээр Тайванийн өмнөд хэсгийн гамшигт нэрвэгдсэн бүс нутгаар явж, амьд үлдсэн хүмүүст сэтгэлийн дэм хайрлан, хар салхинд нэрвэгдэгсдэд зориулсан залбирал зохион байгуулсан бөгөөд уг арга хэмжээнд 15 мянга гаруй хүн оролцжээ.
Хятад улс Дээрхийн гэгээн Далай ламын айлчлалыг эрс эсэргүүцэж, хоёр удаа мэдэгдэл хийн, уг айлчлал Бээжин, Тайбэйн харилцаанд сөргөөр нөлөөлнө хэмээн анхааруулсан байна. Ерөнхийлөгч Ма Инжөү 2008 оны 5 дугаар сард албан тушаалаа авснаас хойш хоёр талын харилцаа эрс сайжирч байлаа. Уг айлчлалыг Тайвань улсын зүгээс зөвшөөрснийх нь төлөө хариу арга хэмжээ болгон Хятад улс Тайваньд хийхээр төлөвлөсөн хэд хэдэн төлөөлөгчдийн айлчлалыг цуцлан, заримыг нь хойшлуулжээ. Цаашид Хятадын дургүйцлийг нэмэгдүүлэхгүйн тулд ерөнхийлөгч Ма Дээрхийн гэгээн Далай ламтай уулзаагүй бөгөөд түүний залбирлын хоёр дахь арга хэмжээг ч мөн цуцалсан байна.
Дээрхийн гэгээн Далай лам өмнө нь Тайвань улсад 1997, 2003 онуудад буддын шашныг сурталчлах зорилгоор айлчилж байжээ. Тайванийн хүн амын ихэнх нь буддын шашинтай бөгөөд тэдний дунд Дээрхийн гэгээн Далай ламын дэмжигчид ч бий.
