Энэтхэг, Карнатака, Мундгод, Бэрээвэн Гоман хийд - Өчигдөр Шинэ Дели дэх Тибет Хаус төвийн захирал Гэвш Дорж Дамдулын удирдлага дор суралцаж буй 237 оюутан Дээрхийн гэгээн Далай ламд бараалхав. Тэдний зуу гаруй нь энэтхэг үндэстэн, бусад нь дэлхийн олон орноос ирсэн талаар гэвш танилцууллаа. Тэд 2026 оны 1-р сарын 8-наас эхлэн 10 хоногийн бүтээл бясалгалд оролцохоор Мундгод хотод ирсэн агаад энэхүү бясалгалыг Шинэ Дели хотын Төвөд ордноос Бэрээвэн Лосалин хийдийн Шинжлэх ухаан, бясалгалын төвд зохион байгуулж буй аж.
Дээрхийн гэгээнтэй уулзсаныхаа дараа оюутнууд дараах шүлэгт илэрхийлсэн бодь сэтгэлийг төрүүлж, залбирал уншив.
Гурван эрдэнэд аврал одуулж
Гэм унал бүхнээ наманчлан
Хамаг амьтны буянд даган баясъя
Ханьцашгүй бурхны гэгээрлийг зүрх
сэтгэлдээ шингээн авъя.
Бурхан, Ном, Хуврагийн чуулганд
Гэгээрэлд хүртлээ аврал одуулъя
Өөрийн болон бусдын тусын тулд
Бодь сэтгэлийг төрүүлье.
Эрхэм дээд гэгээрэлд хүрэхийг эрмэлзэн
Хамаг амьтныг сэтгэлдээ багтааж
Эгнэшгүй бурхны хутагт хүргэх номыг хичээн үйлдсэнээр
Хамаг амьтны тусын тулд Бурхан болох болтугай.
Тэд дараа нь Бурхан Шагжмунийн магтаал болон тарнийг уншив.
Авьяас билэг, энэрэнгүйн үрээр Шагжийн удамд төрж
Дайснаа ялж төгс нөгчсэн
Алтан уул шиг биеийг олсон
Агуу хаан Шагжсинха танд би мөргөмү.
Ум муни муни маха мунэ еэ суха
Дээрхийн гэгээн дараа нь цугларсан хүмүүст хандан айлдвар айлдав.
Буддын шашин Цастын орон хэмээх Төвөдийн өнцөг булан бүрт түгэн дэлгэрсэн билээ. Би Домэй (Амдо)-д төрсөн бөгөөд бага наснаасаа л Бурхан Багшид нэгэн үзүүрт сэтгэлээр итгэж, Лхаст орших Жово (Бурхан багшийн дүр)-г харахыг чин сэтгэлээсээ хүсдэг байлаа. Миний бие Буддын шашны боловсролын нэг хэсэг болох Праманаварттика (Шалгадгийн тийн тайлбар)-ыг гүнзгий судалж,
бусдын байр суурийг няцаах
өөрийн байр суурийг батлах
бусдын шүүмжлэлийг няцаах гэсэн гурван шатлалт үйл явцад онцгой анхаарал хандуулсан билээ.
“Өнөө цагт янз бүрийн шашны тогтолцоо, сүсэг бишрэлгүй хүмүүс, шашныг шүүмжилдэг хүмүүс олон байна. 'Праманавриттика'-д буй оюуны шинжилгээний аргууд өнөө цагийн нөхцөл байдалд тун хэрэгтэй. Үнэндээ, манай буддын судруудад ямар нэгэн зүйлийг зүгээр л харанхуйгаар дагахын оронд шалгаж, туршихыг чухалчилдаг. Энэ өнөө үед маш чухал юм. Мөн танин мэдэхүйн онол, логикийн сударт буй зааврууд сэтгэлгээний арга барилыг төлөвшүүлэхэд маш хэрэгтэй зүйл гэж би үзэж байна. Өрсөлдөгчийнхөө байр суурийг няцаах, өөрийн байр сууриа батлах, өөрийн тань үзэл бодол, байр суурийг шүүмжлэхэд хариу өгөх зэрэг нарийвчлан нягтлан шалгах үйл явц нь оюун ухаанд итгэл үнэмшлийг бий болгоход тусалдаг. Манай уламжлалт судруудад бичсэн үнэн ба худлыг шинжлэх аргууд нь сэтгэлийн амар амгаланг бий болгоход зорьсон байдаг”.
"Би Бээжинд айлчилж Мао Зэдунтай уулзсан юм. Тэгэхэд тэрбээр надад маш эелдэг хандаж байлаа. Сэтгэлийн амар амгаланг чухал гэж үздэгээ түүнд ойлгуулахыг хичээхэд тэр ч бас үүнийг үнэлж байх шиг санагдав.
Гэвч сүүлийн уулзалтын үеэр Мао Зэдун шашин бол хор гэж хэллээ. Хэдий дуугүй байсан ч би дотроо: 'Үнэндээ коммунизмыг үндсэн үзэл суртал гэж зарлах нь хортой юм!' гэж бодсон билээ.
"Манай Буддын шашны судрууд бидэнд бодит байдлыг судлахдаа рациональ хандлага баримтлахыг сургадаг нь маш үнэ цэнэтэй юм. Хувьдаа би аливааг задлан шинжлэх аргыг дэмждэг тул орчин үеийн эрдэмтэдтэй маш сайн ойлголцож, холбоо тогтоосон юм. Эрдэмтэд үүнийг үнэлдэг билээ.
“Энэтхэгт цагаачлан ирснээсээ хойш би энэ улсын олон газраар очсон билээ. Хаа ч очсон хүмүүс буддын шашны талаар юу хэлэхийг минь сонирхдог.
Миний хувьд хамгийн чухал зүйл бол сэтгэлийн амар амгаланг олох явдал юм. Би өглөө сэрмэгцээ хамаг амьтдад хэрхэн тус хүргэж чадах талаараа эргэцүүлэн боддог бөгөөд энэ нь надад сэтгэлийн амар амгалан, дотоод тайвшралыг авчирдаг. Баярлалаа."
Орчуулсан Ц.Ариунаа
